مصاحبه ها

درباره دکتر حسین آزاد – ضرورت گفتگو! – روزنامه ایران

شماره 3486 - چهارشنبه ۱۰ آبان ۱۳۸۵

- حسين آزاد، متولد،۱۳۱۶ نيريز فارس.
- اخذ مدرك ديپلم كشاورزى در مهرماه۱۳۳۵ از دانشسراى كشاورزى شيراز.
- اخذ مدرك ديپلم (آزاد) علمى در سال۱۳۳۵.
- اخذ مدرك ليسانس روانشناسى از دانشگاه تهران، ۱۳۴۸.
- اخذ مدرك فوق ليسانس روانشناسى از دانشگاه USIU آمريكا.
- اخذ مدرك دكتراى روانشناسى بالينى كودك از دانشگاه USIU.
تأليف دهها مقاله علمى و حضور توأم با ارائه مقاله در چندين كنفرانس علمى
- برخى از آثار تأليفى حسين آزاد:
۱- آسيب شناسى (۲جلد)
۲- آسيب شناسى ۱و۲
۳- روانشناسى مرضى كودك
۴- روانشناسى عمومى (انگليسى)
۵- روانشناسى بالينى (انگليسى)
۶- واژه نامه روانشناسى و علوم تربيتى
7- ارائه مجموعه مقالات سمينار استرس و بيماريهاى روانى

 
يوسف ناصرى: حسين آزاد، متولد۱۳۱۶ نيريز استان فارس، درخانواده اى سرشناس زاده شده و رشد يافته است. تحصيلات ابتدايى را در زادگاهش با موفقيت طى مى كند و بعدها در دانشسراى كشاورزى شيراز تحصيلاتش را تداوم مى بخشد و به استخدام آموزش و پرورش درآمده و در منطقه «لار» به تدريس و مديريت مدرسه مشغول مى شود. در ايام تحصيل در شيراز به گردشهاى علمى و تفريحى متعددى رفته و از جمله سفر و بازديد از تخت جمشيد (پرسپوليس) و نقش رستم را به ياد دارد. يكى از كتابهايى كه در آن مقطع تحصيلى مطالعه كرده، كتابى در زمينه روانشناسى از دكتر على اكبر سياسى بوده است و از اينكه از اين طريق انسان مى تواند شناختى از خودش و ديگران كسب كند و رفتارش را بر اين اساس تغيير دهد، چنان شوق و رغبتى در او به وجود مى آيد كه به تحصيل روانشناسى روى مى آورد و مقطع تحصيلى ليسانس روانشناسى را از دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران دريافت مى كند.

از جمله استادانش، دكتر سياسى، دكتر سعيد شاملو، دكتر غلامحسين صديقى، دكتر يحيى مهدوى، دكتر مهدى جلالى، محمود منصور و دكتر آراسته را به ياد مى آورد و درباره دكتر صديقى معتقد است كه به تمام معنا به لحاظ علمى، رفتارى و فكرى استاد بوده است». در تهران، درس روانشناسى شخصيت را با دكتر سياسى مى گذراند؛ «دكتر سياسى، در رفتار، حرف و صحبت، تمام و كمال انسان بود.» درباره دكتر صناعى هم مى گويد: «وقتى به كلاس مى آمد، به تمام معنا جذب او مى شديم.» حسين آزاد در همين سالهاست كه پژوهش و تفحص در رشته تحصيلى اش را نيز آغاز مى كند. او رساله اى در مورد «نارسا خوانى و نارسا نويسى» ارائه مى دهد و يكى از معضلات برخى دانش آموزان دوره ابتدايى را بررسى مى كند تا بداند چرا بعضى از آنها جاى حروف يك كلمه را عوض مى كنند. مطالعه بكر و جالبى كه او انجام داد، بعدها هم مورد توجه محققان ديگر قرار گرفت و به عنوان يك منبع مهم به آن استناد شد.

بعد از فراغت از تحصيل، دروس روانشناسى، روانشناسى يادگيرى و روانشناسى عمومى را (با عنوان استادپروازى) دو روز در هفته در دانشگاه جندى شاپور اهواز (چمران فعلى) ارائه مى دهد و در مؤسسه تحقيقات روانشناسى دانشگاه تربيت معلم به عنوان محقق به كار مشغول مى شود. يكى از تحقيقاتى كه در آن مؤسسه انجام داده، درباره دلايل و تفاوتهاى دانشجويان مشروطى و غيرمشروطى بوده است و نتيجه مى گيرد كه متأهلين كه در دوره هاى شبانه مشغول به تحصيل بوده و در ساعات روزانه مشغول كار بوده اند كارآمدى تحصيلى نداشته اند.

تحصيل در مقطع دكتراى روانشناسى بالينى كودك را در دانشگاه «USIU» آمريكا سپرى مى كند. تز او در مورد ويژگى ها و خصوصيات چپ دست ها بوده است. به اين نتيجه مى رسد كه چپ دستها بيشتر از راست دست ها به كارهاى هنرى و ابداعى از جمله موسيقى رغبت نشان مى دهند.

حسين آزاد در زمان انجام تحقيق با چه مشكلاتى روبرو بوده است؟ خودش مى گويد كه در ايران، به سختى به پرسشنامه پاسخ مى دهند ولى در ممالك ديگر مى توان به سهولت ارتباط برقرار كرد و سؤالات تحقيق را پرسيد.

به ياد دارد كه در دوران تحصيل و در كلاس درس دوتن از روانشناسان معروف و مشهور وقت به نامهاى «راجر» و «فرانكل» كه به ترتيب به رويكرد انسان گرايى و اصالت وجود معتقد بوده اند، با هم بحث كرده اند و هر يك از آنها از تئورى خود دفاع كرده است و در عين حال، بحث و تبادل نظر آنها هيچ خدشه اى به دوستى و همكارى شان وارد نمى آورده و حسين آزاد با ابراز تأسف از آنچه كه در بين بسيارى استادان ايرانى مى گذرد معتقد است كه بين استادان، آن نوع دوستى و همكارى شكل نمى گيرد تا دانشجويان با نقاط ضعف و قوت ديدگاه ها و رويكردهاى مختلف آشنا شوند.

بعد از بازگشت به ايران، او كه بورسيه دانشكده مستقل تربيت بدنى بوده، با تغيير و تحول وادغام متعدد دانشكده مواجه مى شود و در نهايت با تشكيل دانشگاه علامه طباطبايى موفق مى شود در دانشكده روانشناسى و علوم تربيتى مشغول به كار شود و مدتى هم مدير گروه روانشناسى باشد، مدتى معاون دانشكده هم شده و عضو كميته برنامه ريزى روانشناسى شوراى انقلاب فرهنگى نيز بوده است، در سازمان سنجش نيز مسئوليت روان سنجى سؤالات آزمون را به عهده داشته است .

 
او در آثار و تأليفات خود نشان مى دهد كه بيماريهاى روانى چه تأثيرى در بيماريهاى ديگر از جمله سرطان و سكته مغزى دارد. او در يكى از مقالاتش نيز مى كوشد كه اين موضوع را توضيح دهد اگر افراد بخواهند مى توانند از طريق آرامش عضلانى (Relaxation) ، اضطراب خود را برطرف كنند.


او همچنين معتقد است كه رانندگى نامناسب ديگران، موجبات افزايش اضطراب و استرس بقيه رانندگان را فراهم مى كند.


او معتقد است كه روانشناسى و استفاده از مشاوره مى تواند بسيارى از مشكلات را رفع كند. مشكلاتى كه افراد در ذهن خودشان از «كاه»، «كوه» مى سازند و در مشاوره و صحبت با روانشناس مى توان بر اين مشكلات فائق آمد.

به نظر حسین آزاد، بسیاری از مشکلات روانی قابل رفع هستن، مگر اینکه فرد دچار اسکیزوفرنی باشد.

از دید او بسیاری از مشاجرات و نارضایتی‌ها به دلیل این است که گفت و گو انجام نمی‌شود. در حالی که یک راه کاستن از اضطراب و فشار این است که افراد با یکدیگر گفت و گو کنند. « باورم این است ، هیچ مشکلی نیست که قابل حل نباشد. ما چون با همدیگر گفت و گو نمی‌کنیم، تصور می‌کنیم که هرچه ما میگوییم صحیح است و دیگران اشتباه می‌کنند. به همین سبب است که در روانشناسی گفت و گو یک اصل اساسی و بسیار ضروری است. »

او که مدتی در یک کلینیک، به امر مشاوره اشتغال داشته می‌گوید: عمده مراجعات در مورد مشکلات زناشویی، مشکلات جوانان و اضطراب و استرس بوده ست.

بااین حال او معالجه بیماری‌های روانی را با یک مراجعه دشوار می‌داند و اینکه تصور شود فرد می تواند با یک بار مراجعه بهبود پیدا کند تصور صحیحی نیست.

وظیفه روانشناس و سهم او در رفع و حل بیماری‌ها و مشکلات روانی چیست؟

حسين آزاد مى گويد: « بسيارى انتظار دارند كه ما دارو تجويز كنيم، در حالى كه كار روانشناس تجويز دارو نيست و حق اين كار را هم ندارد.»

اگرچه اين روانشناس، در مورد علاج بيمارى هاى روانى خاصى نياز به دارو را قطعى و ضرورى مى داند، ولى تجويز دارو را جزو وظايف روانپزشك نام مى برد.
«در كشورهاى ديگر، درمان بيمارى هاى روانى به صورت تيمى انجام مى شود. ابتدا يك پزشك متخصص، بيمار را از نظر وضعيت جسمى معاينه مى كند، روانشناس هم در گام بعدى به تشخيص نوع بيمارى و عارضه مى پردازد و در نهايت روانپزشك داروى مورد نياز را تجويز مى كند.»

متأسفانه اين نوع فعاليت تيمى در مداواى بيمارى هاى روانى در كشور ما وجود ندارد و شايد از اين جهت باشد كه حتى مراجعه افراد به هر يك از سه عنصر لازم در معالجه (پزشك، روانشناس و روانپزشك) از كارايى لازم برخوردار نباشد.

حسين آزاد، هم اكنون استاد پايه ۲۷ دانشكده روانشناسى و علوم تربيتى دانشگاه علامه طباطبايى است و دروس روانشناسى رشد، روانشناسى مرضى كودك، آسيب شناسى و متون انگليسى درسى را ارائه مى دهد.

از ميان تئورى هاى روانشناسى به تئورى هاى انسان گرايى علاقه و اعتقاد وافر دارد. در اين نوع تئورى ها بر احترام گذاشتن و توجه كردن به ديگران و همنوعان و پذيرش و احترام بى چون و چراى مراجعه كنندگان تأكيد خاصى مى شود. در ضمن تأكيد مى كند كه اين علاقه موجب اين نيست كه ساير تئورى ها را مردود بشمارد. براى مثال به يافته هاى روانكاوى زيگموند فرويد پدر روانكاوى اشاره كرده، مى گويد: كسى نمى تواند منكر خدمات فرويد شود و بگويد تئورى هاى فرويد كاربردى ندارند. چرا كه تئورى هاى فرويد، جايگاه والايى در روانشناسى و تشخيص مشكلات و معضلات روانى داشته و دارد. به باور او، زيبايى هاى زندگى بيش از زشتى هاى آن است و از اين نظر خودش نيمه پر ليوان را مى بيند.

معتقد است كه پيشرفت و موفقيت ، بدون زحمت و دردسر فراهم نمى شود و به همين دليل بايد تلاش كرد و كارها را نيمه كاره رها نكرد.

اين وجه سختكوشى و تلاش را در فعاليت حسين آزاد مى توانيم بيابيم. آماده سازى و زير چاپ داشتن چند كتاب در مورد آسيب شناسى روانى و مباحث جديد در آسيب شناسى روانى نشان از همت و سختكوشى وى دارد.

با اينكه اقتضائات زندگى ، او را روانه پايتخت ساخته ولى دست كم يك بار در سال عازم شيراز مى شود و بعد از ملاقات خويشاوندان، نخستين كارى كه مى كند اين است كه از حافظيه، مزار سعدى و اماكنى همچون تخت جمشيد بازديد كند.

حسين آزاد همچون بسيارى از نخبگان ايرانى، آرمان هاى بزرگى نيز در ذهن مى پروراند و مى گويد: «من به عنوان يك عضو كوچك از جامعه، دلم مى خواهد از آنچه دارم براى كشورم، مردم و دوستانم استفاده كنم و از هيچ خدمتى دريغ نكنم.»



خانه روان شناسان امروز-  بخش خبری - اخبار روان شناسی

کتابهای  روان شناسی از لحاظ تبلیغات دامنه بسیارمحدودی را در بر می گیرند و کسی نیست که به داد این کتاب ها برسد.

حسین آزاد ( دکترای روان شناسی ، استاد وعضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی ) در مصاحبه با خبرنگار بخش خبری خانه روان شناسان امروز در مورد تالیفات جدید خود گفت : دو عنوان کتاب در مورد روان شناسی خاص دانشجویان به زیر چاپ دارد  با نام های ( مباحث جدید در آسیب شناسی روانی ) و( متون تخصصی روان شناسی 1و2 ) و دو عنوان کتاب برای همه مردم با نامهای ( چگونه می توان اعتماد بنفس را افزایش داد) و ( اعتیاد وراه های درمان آن )  که بزودی راهی بازار کتاب خواهند شد .

ایشان گفت : دانشگاه های کشور چه دولتی وچه آزاد باید تمرکز را بر روی تالیف کتابها قرار دهند . البته ترجمه هم کاری بسیار مفید است . ولی اغلب دارای مطالبی است که با فرهنگ ما مطابقت ندارند و حجم زیادی ازکتاب را به خود اختصاص داده اند . کتاب های متون تخصصی روان شناسی از لحاظ تبلیغات بسیار محدود شده اند شاید علت اصلی آن کم شدن متقاضیان این نوع مطالب باشد ولی به هر صورت باید حمایتی جدی تراز این کتابها شود .

 

ایشان در ادامه تصریح کرد : تالیف کتاب کاری بسیار دقیق وقت گیر است به طور کلی در تمام علوم به خصوص روان شناسی اینگونه است که هر کتاب   باید دارای چندین ویژگی اساسی باشد تا بتوان آن را روان تر، دقیقتر، وبا درکی مناسب فرا گرفت. اولین ویژگی مهم سبک روانی است که توجهی خاص باید به آن شود   دوم آنکه محتوای کتاب چگونه باید باشد واینکه مطالب درون کتاب ما را به کجا می برند وبه چه میزان آموزش دهنده هستند وسومین گزینه کاربردی بودن آن هست که این موردی مهم در تالیف کتاب است .

وی در آخر گفت: این کتابهای جدید می توانند تا اندازه ای به مسائل ومباحث روان شناسی کمک کنند تمام مطالب با برسی های دقیق وکارشناسی نوشته شده است می توان از کتاب ( اعتیاد وراه های درمان ) نام برد که برای جامعه راه حلها کاربردی وموثری به همراه دارد و یا کتاب ( افزایش اعتماد بنفس) که امروزه افراد زیادی در جامعه ما به آن نیاز دارند .